Verkennende analyses van PFAS in eieren

Het doel van deze kaart is om transparantie te bieden over het PFAS-probleem. PFAS bindt sterk aan eiwitten, waardoor juist de concentratie in eieren hoog is wanneer een kip aan PFAS is blootgesteld. Deze blootstelling vindt vooral plaats via de grond. Omdat (regen)wormen en insecten, die rijk aan eiwitten zijn, PFAS opslaan, vindt daar bioaccumulatie plaats. Wanneer kippen deze dieren eten, neemt de PFAS-opname sterk toe. PFAS verspreidt zich sneller door het ecosysteem dan aanvankelijk gedacht. Omdat PFAS niet afbreekt, blijft het aanwezig in de natuur.

Dankzij alle gedeelde labresultaten is er inmiddels een aanzienlijke dataset beschikbaar. Deze stel ik (geanonimiseerd) beschikbaar aan onderzoekers, die net als ik het probleem beter willen begrijpen en die informatie willen delen. Uitkomsten daarvan zullen ook op deze website worden gedeeld.

Hoewel ik zelf geen data-analist of onderzoeker ben, wil ik op deze pagina toch mijn eigen bevindingen delen. Let op: er kunnen fouten in zitten.

Correlatie van PFAS waarden

De correlaties tussen de verschillende PFAS-verbindingen zijn statistisch significant (gebaseerd op 535 meldingen). Alleen de correlatie tussen PFNA en PFHxS is niet significant.

Merk voer

Er is géén bewijs in de dataset dat één van de voermerken meer risico op PFAS-besmetting geeft.

Verschillende PFAS stoffen

Voor de EU normering kijken we naar specifiek 4 PFAS stoffen. Er worden echter meer PFAS stoffen gedetecteerd in het lab.

Zie ook de rekenmethode RIVM waar een weging wordt toegekend aan de verschillende stoffen.

Commerciële kippeneieren

Regelmatig krijg ik de vraag of er echt geen PFAS zit in commerciële biologische eieren. Ik vertrouw op de steekproeven van de NVWA, waarin dat steeds wordt bevestigd. Hoewel commerciële kippenhouders minimaal 4m2 buitenruimte per kip beschikbaar moeten stellen, wordt effectief veel minder van de ruimte vanwege het gedrag van kippen in zo’n grote groep gebruikt. Om toch onafhankelijk te valideren dat de PFAS niet in commerciële eieren zit, heb ik biologische eieren gevonden van “Blije Kip” bij de Albert Heijn die volgens de ei-code afkomstig zijn van Lamberdinas Hoeve. Vanuit Google Maps en beschikbare foto’s hebben de kippen daar inderdaad buitenruimte, ook bevestigde ze mij dat de kippen al een tijd buiten liepen (op sommige plaatsen geldt nog een ophokplicht). Het testlab wist niet dat het commerciële eieren waren en ontving alleen een eimengsel afgietsel van 10 eieren voor de uitslag. Lamberdinas Hoeve wist verder ook niet van deze test.

Consistentie op locatie

Er begint nu data binnen te komen van mensen die hun eieren opnieuw hebben laten testen (heb je zelf een hertest gedaan, stuur me een email!). Wat opvalt: er is niet alleen grote variatie tussen locaties (zie kaart), maar ook tussen meetmomenten.

De verschillen in uitslag roept een belangrijke vraag op: zegt één test wel iets over een locatie, of is het vooral een momentopname? Het goede nieuws is dat een hoge uitslag bij een hertest ineens veel lager kan zijn. Het minder goede nieuws is dat het testen van hobby-eieren mogelijk weinig zegt over de veiligheid van het hele jaar door eten van je eigen eieren.

Vooralsnog kom ik tot de conclusie dat een testresultaat onvoldoende duidelijkheid geeft over de veiligheid van de eieren. Duidelijk is wel dat hoe beter de hobbykip het heeft, met natuurlijk leggedrag en veel buitenruimte, hoe hoger de PFAS waarden. Dat komt ook overeen met metingen die aantonen dat commerciële kippeneieren minder PFAS bevatten.

1713783460

(1749633412 / 1749740062 / 1750082828)
(eieren van de kippen van Dreas)

1722430121

(1750775500 / 1745842750)

1714283097

(1753385072 / 1753994885)

1714298749

(1757765072)

1717660567

(1757344581)

1756029018

(1756010848)

1744717958

(1749675439)

1721432864

(1749123061)

1745518781

(1752066366)

1756236210

(1761593332)

1750780544

(1739197046)

1757441584

(1757442096)

1748346976

(1772475192)

Documenten

• Risk assessment of PFAS through consumption of home-produced eggs in the Netherlands (RIVM, 15/04/2025)
• Verkenning van PFAS in eieren van hobbykippen en mogelijke oorzaken (Louis Bolk Instituut, 22/10/2024)
• Rapportage onderzoek PFAS in eieren en mogelijke bronnen (Arcadis, 12/09/2024)
• Advies van BuRO over PFAS in eieren van kippen van particulieren (NVWA, 13/03/2024)